historische schietbaan Wanssum
.jpg)
Op de Broekberg in Wanssum ligt een vrijwel vergeten, maar bijzonder waardevol stuk lokaal erfgoed: een historische schietbaan uit het begin van de twintigste eeuw.
De schietbaan werd aangelegd in 1933 door de Burgerwacht Wanssum en heeft decennialang een belangrijke rol gespeeld in de opleiding en oefening van burgerwachten, politie en reservepolitie.
Vandaag de dag zijn de contouren van de baan, de zandkogelvanger en een betonnen schietbunker uit 1954 nog duidelijk zichtbaar in het landschap. Daarmee behoort de schietbaan van Wanssum tot de weinig overgebleven schietbanen uit deze periode in Limburg, en mogelijk zelfs tot de laatste in zijn soort.
Al vóór de aanleg van de vaste schietbaan werd in Wanssum actief geschoten.
In 1921 zijn er vermeldingen van schietwedstrijden door de vrijwillige Landstorm, waarbij dorpen als Geijsteren, Blitterswijck en Wanssum deelnamen aan regionale wedstrijden.
Tijdens de gemeenteraadsvergadering van 16 november 1932 diende de Burgerwacht Wanssum een officiële aanvraag in voor de aanleg van een schietbaan op het Gemeentebroek achter de Broekberg.
De gemeenteraad stemde hiermee in, onder de voorwaarde dat:
de openbare weg vrij en veilig zou blijven;
de aanleg zou worden goedgekeurd door de Rijksschietschool.
Deze voorwaarden waren typerend voor de zorgvuldige omgang met veiligheid bij schietbanen in die tijd.
De schietbaan werd op zondag 17 juni 1933 officieel geopend.
Volgens de Venlose Courant trok de opening veel belangstelling. De burgemeester verrichtte de officiële opening, waarna schietwedstrijden volgden tussen burgerwachten uit de regio.
De krant roemde:
de mooie ligging van de baan;
het feestelijke karakter van de opening;
de aantrekkingskracht op bezoekers van buiten Wanssum.
De schietbaan was daarmee niet alleen een oefenlocatie, maar ook een sociaal en cultureel ontmoetingspunt.
De schietbaan lag op de flanken van de Broekberg, een natuurlijke verhoging in het landschap, gunstig gelegen ten opzichte van het omliggende broekland en de Molenbeek.
Het complex bestond uit twee afzonderlijke schietbanen:
De grote schietbaan, bedoeld voor geweerschieten;
De kleine schietbaan, bedoeld voor pistoolschieten.
Van de grote baan zijn de contouren, het baanverloop en vooral de zandkogelvanger nog goed zichtbaar.
De kleine schietbaan is in de loop der tijd verdwenen.
De schietbaan van Wanssum was gebouwd volgens een landelijk gestandaardiseerd ontwerp, vergelijkbaar met banen in onder andere Deurne en Tungelroy.
Kenmerkend waren:
een baanbreedte van circa vier meter;
twee houten schietpoorten in de baan;
de eerste poort was dubbelwandig en gevuld met grind;
een hoge zandheuvel als kogelvanger;
een waarnemingspost onder of tegen de zandheuvel.
De schietschijf kon via een mechanisme worden neergelaten, zodat de waarnemer veilig de score kon noteren of de schijf kon vervangen.
Op de schietpoorten stonden duidelijke instructies geschilderd, zoals:
“Rechter oog schutter steeds boven nulpunt”
“Aanslaghoogte steeds minstens 1,40 meter boven het piket”
Deze instructies en constructies waren verplicht gesteld door de Rijksschietschool en dienden ter voorkoming van ongevallen.
Na 1945 bleef de schietbaan intensief in gebruik, met name door:
de politie;
de reservepolitie.
In het kader van strengere veiligheidsnormen werd in 1954 een betonnen schietbunker gebouwd.
Deze bunker verving oudere houten voorzieningen en bood betere bescherming en controle tijdens schietoefeningen.
De bunker is deels ingegraven, uitgevoerd in gewapend beton en gericht op de bestaande kogelvanger.
Tot ver in de tweede helft van de twintigste eeuw bleef de locatie in gebruik.
De betonnen schietbunker vormt een belangrijk onderdeel van het complex en is een tastbaar voorbeeld van naoorlogse veiligheidsarchitectuur.
Kenmerken:
bouwjaar: 1954;
functie: oefenruimte voor politie en reservepolitie;
constructie: gewapend beton;
ligging: geïntegreerd in het bestaande terrein.
De bunker functioneert nog steeds als schietbaan en wordt gebruikt door Schietvereniging Bullseye (svbullseye.nl)
De stichting Maaspark Noord-Limburg wil de schietbaan, samen met een aantal vrijwilligers, herstellen en behouden als historisch erfgoed.
De werkzaamheden richten zich onder meer op:
het verwijderen van opslag en begroeiing;
herstel van de zandkogelvanger;
onderzoek naar de oorspronkelijke waarnemingspost;
reconstructie van schietpoorten naar historisch voorbeeld.
In goed overleg met de gemeente Venray zijn afspraken gemaakt over:
maximale hoogte van nieuwe schermen (4 meter, voorkeur 3 meter);
gebruik van onbehandeld douglas- of larikshout;
plaatsing van banken op betonnen voeten;
integratie van vleermuiskasten;
plaatsing van informatieborden in gemeentelijke stijl.
